عربى صحيح باشد ) تكامل يافته و قواعد آن استقرار پيدا كرده است ، به ويژه در حيره و شهرهاى عربى عراق به صورت گسترده‌اى به كار گرفته شده است و خط عربى ، وقتى به حجاز منتقل گرديد ، ويژگيهاى آن مشخص و قواعد آن ثابت بود ، البته اين بدان معنا نيست كه نيازهاى زبان را به طور كامل بر طرف مىساخت ( اين مطلب را در بحث بعدى روشن‌تر خواهيم كرد ) و اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم با آشنايى كامل خط عربى را در بر طرف ساختن نياز حكومت جديد به كار گرفتند و اين بر خلاف گفتهء ابن قتيبه است كه مىگويد : « اصحاب همگى بيسواد بودند و جز يكى دو نفر كسى نوشتن بلد نبود و اگر مىنوشت كار او محكم و متقن نبود و در هجاى كلمات اشتباه مىكرد . » اينكه تعداد نويسندگان كم بوده‌اند ، همان گونه كه ابن قتيبه مىگويد ، شايد درست باشد ولى در حدّ يكى دو نفر نبوده ( چنان كه پيشتر گفتيم ) و اما اشتباه در هجاى كلمات كاملا مردود است ، زيرا همان گونه كه روشن خواهيم كرد ، اصحاب در تدوين پديده‌هاى لغوى كه در كتابت قرآن به كار بردند ، مهارت داشتند . البته در هنگام سخن گفتن از ويژگيهاى رسم عثمانى كه خواهد آمد ، نبايد از نظر دور بداريم كه كتابت عربى ، از يك محيط لغوى ، به يك محيط ديگرى يعنى از عراق به حجاز منتقل شده است و شايد اين انتقال قسمت مهمى از كاستيهايى را كه در رسم عثمانى مىبينيم ، توجيه نمايد .